Geografia

Wiązka zadań

Długość dnia

Drukuj

Sugerowane przeznaczenie Praca na lekcji, Sprawdzian, Praca domowa

Zadanie

Grupa przyjaciół spędzała pierwszy tydzień wakacji w kilku nadbałtyckich miastach oznaczonych na mapie literami A, B, C i D. 3 lipca rozmawiali ze sobą przez komunikator internetowy i zauważyli, że miejsca ich pobytu różnią się długością trwania dnia.

Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby powstała prawdziwa informacja.
(1) Na początku lipca dzień najdłużej trwa w miejscu oznaczonym na mapie literą
  `square` A,
  `square` B,
  `square` C,
  `square` D,
(2) ponieważ długość dnia zmienia się wraz ze wzrostem odległości od
  `square` I. południka zerowego.
  `square` II. równika.

Odpowiedź, podstawa programowa i omówienie zadania

Poprawna odpowiedź

1- C

2 - II

Wymaganie ogólne

1.2 Korzystanie z różnych źródeł informacji geograficznej. Uczeń potrafi korzystać z planów, map, fotografii, rysunków, wykresów i danych statystycznych i tekstów źródłowych oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych w celu gromadzenia, przetwarzania i prezentowania informacji geograficznych.

Wymaganie szczegółowe

1.6. Mapa – umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą. Uczeń określa położenie geograficzne oraz matematyczno-geograficzne punktów i obszarów na mapie.
2.3. Kształt, ruchy Ziemi i ich następstwa. Uczeń podaje cechy ruchu obiegowego Ziemi.

Komentarz

Jednym ze skutków ruchów Ziemi są zmiany oświetlenia różnych miejsc w ciągu roku. Na taki stan ma wpływ głównie kształt Ziemi, zbliżony do kuli, i nachylenie osi Ziemi do płaszczyzny orbity. Kąt padania promieni słonecznych i długość trwania dnia i nocy zmieniają się w poszczególnych strefach oświetlenia Ziemi. W strefie międzyzwrotnikowej promienie słoneczne padają pod kątem prostym przynajmniej w jednym dniu w ciągu roku, a dzień i noc trwają podobnie długo. W strefie umiarkowanej obserwujemy zmiany długości dni i nocy w czasie poszczególnych pór roku i duże różnice kątów padania promieni słonecznych. Zjawiska dnia i nocy polarnej, trwających od jednej doby do połowy roku, i najmniejsze kąty padania promieni słonecznych można zaobserwować w strefie okołobiegunowej

Wydaje się, że w czasie nauki geografii uczniom sprawia kłopot zrozumienie samego zjawiska różnic w oświetleniu Ziemi, w podobnym stopniu, jak zrozumienie jego zróżnicowania przestrzennego. Dość często można obserwować na przykład zdziwienie faktem różnic w długości dnia i nocy na stosunkowo niewielkim obszarze, jakim jest nasz kraj.

Należy zauważyć, że w zadaniu odstąpiono celowo od podania konkretnych dat pierwszych dni pór roku, aby uczeń skupił się nad istotą zagadnienia, a nie szukał w pamięci pewnych informacji. Z treści zadania dowiadujemy się, że należy analizować oświetlenie Ziemi latem, a nie tylko jednego dnia – dnia przesilenia letniego.

Do prawidłowego rozwiązania zadania uczeń powinien wybrać miejsce oznaczone literą C, jako najbardziej oddalone od równika (uzasadnienie II). Kolejny krok w zadaniu polega na ustaleniu, czy zmiany związane z oświetleniem Ziemi zachodzą wraz z szerokością, czy też z długością geograficzną. Nie użyto tych określeń wprost, ponieważ – tak jak w przypadku dat przesileń i równonocy – nie chodzi o sprawdzenie, czy uczeń nauczył się definicji szerokości i długości geograficznej, lecz o to, czy rozumie zróżnicowanie oświetlenia Ziemi. Jeśli uczeń wybrał odpowiedź I, możemy przypuszczać, że pomylił długość trwania dnia i nocy ze skutkiem ruchu obrotowego, czyli z występowaniem czasu na Ziemi. Jeśli wybierze punkt A, możemy się domyślać, że wprawdzie wiąże szerokość geograficzną z długością dnia i nocy, ale w sposób odwrotny do rzeczywistego przebiegu zjawiska. Być może myli długość dnia z wysokimi temperaturami, które rzeczywiście są z reguły wyższe w niższych szerokościach geograficznych.

 Pozostałe wybory – B i D – świadczą o zupełnym niezrozumieniu prawidłowości związanych z ruchem Ziemi.

W powyższym zadaniu wprowadzono ciekawy wątek spędzania wakacji w rejonach nadbałtyckich. Również nowoczesne sposoby komunikacji – komunikator internetowy – przybliżają młodemu człowiekowi treść i problem z zadania. Wstępem do powyższego zadania, czy też zagadnień związanych z długością trwania dni i nocy w różnych porach roku, może być także ulotka reklamująca na przykład wizytę w Norwegii.

Celowym zabiegiem jest pozbawienie mapy i treści zadania zbędnych szczegółów. Dlatego zadanie można przeznaczyć dla uczniów o różnych zdolnościach i zróżnicowanym zaangażowaniu w proces uczenia się geografii.

Powinno się także pamiętać o zapytaniu uczniów, którzy wybrali inne odpowiedzi niż podane później jako poprawne, o sposób rozumowania. Należy pamiętać o korzyściach płynących z nauki poprzez błędy.

Zadanie można wprowadzić po omówieniu teoretycznym skutków ruchów Ziemi. Może być zastosowane zarówno w pracy na lekcji, jak i jako praca domowa czy podczas sprawdzianu. Sprawdzamy w nim umiejętności złożone – analizę map i wnioskowanie na podstawie mapy. Jest to zadanie praktyczne.


Utwór jest chroniony prawem autorskim. Zasady i warunki korzystania z niego określa Regulamin Serwisu Bazy Dobrych Praktyk.

"Masz uwagi do treści? Uważasz, że zawiera błąd? Napisz na bnd@ibe.edu.pl

* Chcesz otrzymywać informacje o nowych zadaniach?

Zaprenumeruj newsletter na pierwszej stronie "Entuzjaści Edukacji"

* Słowa kluczowe

Alpy   Antarktyda   Antarktyka   Arktyka   atlas   Austria   autostrada   Azja   chmura pyłu   ciśnienie atmosferyczne   cywilizacje   czas słoneczny   czynniki klimatotwórcze   czytanie mapy   demografia   diagram   długość geograficzna   działalność akumulacyjna   działalność erozyjna   działalność lądolodu   
.