Historia

Wiązka zadań

Dioklecjan ustala ceny

Drukuj

Sugerowane przeznaczenie Praca na lekcji

Opis wiązki zadań

Wiązka ta sprawdza umiejętności ucznia z zakresu analizy tekstu i ikonografii. Podstawą do zadań jest fragment edyktu wydanego przez cesarza Dioklecjana w 301 roku n.e., w którym ustalono ceny maksymalne na towary. Drugi materiał to krótka informacja o cenach dwóch produktów  – oliwy i octu, ogłoszonych w tym dokumencie.

Na podstawie zamieszczonych materiałów wykonaj zadania.

Materiał 1.  Edykt Dioklecjana wydany w 301 r. n.e.

Któż jest tak dalece pozbawiony ludzkich uczuć i wrażliwości, by nie widział lub nie odczuł, że ceny towarów na targowiskach, jak i innych towarów w miastach, rosną w sposób samowolny, że tej chęci zysku nie łagodzi ani obfitość dóbr, ani urodzaj wielu lat. Tym powodowani (...) postanowiliśmy ustanowić nie ceny na towary  – takie zarządzenie byłoby niesłuszne z powodu istniejącej taniości w wielu prowincjach – lecz górną ich granicę, aby w w razie drożyzny chciwość zysku znalazła kres (...).

 

Materiał 2.  Przykładowe ceny ogłoszone edyktem Dioklecjana

sekstarius* oliwy -      12 denarów

sekstarius    octu -       6 denarów

 * - ponad 0,5 litra

Na podstawie: A. Paner, I. Iluk, Na tabliczce papirusie i pergaminie. Źródła historyczne dla uczniów szkoły średniej. Starożytność. Średniowiecze, Koszalin 1997, s. 119–121.

Zadanie 1

Celem wydania przez Dioklecjana edyktu było

A. powstrzymanie spadku cen żywności w państwie rzymskim.

B. wprowadzenie darmowego rozdawnictwa żywności w Rzymie.

C. ustanowienie takich samych cen na dany artykuł w imperium rzymskim.

D. ustanowienie maksymalnych cen na produkty w imperium rzymskim.

Odpowiedź, podstawa programowa i omówienie zadania

Poprawna odpowiedź

D

Wymaganie ogólne

2.1 Analiza i interpretacja historyczna. Uczeń wyszukuje oraz porównuje informacje pozyskane z różnych źródeł i formułuje wnioski.
2.3 Analiza i interpretacja historyczna. Uczeń wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe analizowanych wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych.

Wymaganie szczegółowe

5.1 Cywilizacja rzymska. Uczeń umiejscawia w czasie i charakteryzuje system sprawowania władzy oraz organizację społeczeństwa w Rzymie republikańskim i cesarstwie.

Komentarz

Zadanie sprawdza umiejętność czytania ze zrozumieniem i syntetyzowania informacji; do jego wykonania nie są potrzebne dodatkowe (spoza tekstu) wiadomości. Uczeń musi zapoznać się z pierwszym materiałem i wskazać cel wydania edyktu. Został on sformułowany w tekście i przy uważnej lekturze, uczeń nie powinien mieć problemów z jego identyfikacją. Spośród proponowanych dystraktorów, dwa (A i C) są dość blisko powiązane z treścią dokumentu, jednak ich wskazanie przez ucznia świadczyłoby o braku umiejętności odczytania intencji jego wystawcy, natomiast odpowiedź B nie jest związana z tekstem. 

Słowa kluczowe

starożytność | tekst

Zadanie 2

Wskaż cenę  jednego sekstariusa octu, która zgodnie z edyktem Dioklecjana, była niedozwolona.

A. 1 denar 

B. 4 denary

C. 6 denarów

D. 12 denarów


Odpowiedź, podstawa programowa i omówienie zadania

Poprawna odpowiedź

D

Wymaganie ogólne

2.1 Analiza i interpretacja historyczna. Uczeń wyszukuje oraz porównuje informacje pozyskane z różnych źródeł i formułuje wnioski.

Wymaganie szczegółowe

5.1 Cywilizacja rzymska. Uczeń umiejscawia w czasie i charakteryzuje system sprawowania władzy oraz organizację społeczeństwa w Rzymie republikańskim i cesarstwie.

Komentarz

W zadaniu uczeń wykorzystuje informacje zawarte w obu materiałach: przede wszystkim musi zrozumieć, że skoro w edykcie podano ceny maksymalne, to za niedozwolone można uznać te ceny, które były od nich wyższe. Następnie uczeń powinien sprawdzić w materiale drugim, jaką cenę maksymalną ustalono dla jednego sekstariusa octu (6 denarów). Jeżeli uczeń zrozumie treść edyktu i znajdzie tę informację, nie powinien mieć trudności ze wskazaniem ceny, która w świetle edyktu była nielegalna (D - 12 denarów). Wskazanie błędnej odpowiedzi może świadczyć zarówno o braku umiejętności czytania ze zrozumieniem, jak i o problemach z wyszukiwaniem informacji w tekście.

Słowa kluczowe

starożytność | tekst

Zadanie 3

Wskaż monetę, którą można było płacić w czasach Dioklecjana.

A. 1

B. 2

C. 3

D. 4


Odpowiedź, podstawa programowa i omówienie zadania

Poprawna odpowiedź

B

Wymaganie ogólne

2.1 Analiza i interpretacja historyczna. Uczeń wyszukuje oraz porównuje informacje pozyskane z różnych źródeł i formułuje wnioski.

Wymaganie szczegółowe

6.1 Dziedzictwo antyku. Uczeń charakteryzuje najważniejsze osiągnięcia kultury materialnej i duchowej antycznego świata w różnych dziedzinach: filozofii, nauce, architekturze, sztuce, literaturze.

Komentarz

Zadanie sprawdza, na ile uczeń potrafi osadzić cytowany dokument w właściwym kręgu kulturowym. Podana data edyktu odsyła ucznia do czasów cesarstwa rzymskiego, które uczeń powinien łączyć z określonym typem pismem i  formą przedstawienia. Rozpoznanie monety, którą płacono w czasach Dioklecjana, nie wymaga znajomości monet bitych przez poszczególnych rzymskich władców. Przydatna natomiast będzie znajomość historyczno-kulturowych kontekstów, w których rozpatrywać należy prezentowane obiekty.

Uczeń może dość łatwo rozpoznać dobrą odpowiedź: władca ukazany na monecie B został przedstawiony w wieńcu laurowym.

Z drugiej strony wybór poprawnej odpowiedzi może się opierać na sfalsyfikowaniu błędnych możliwości: odpowiedź A uczeń powinien odrzucić, bowiem na monecie łatwo dostrzec pismo arabskie. Przesłanką do odrzucenia odpowiedzi C może być zarówno rozpoznanie samej postaci, w czym pomocna będzie legenda monety (został w niej umieszczony napis: Napoleon), jak i właściwe zidentyfikowanie stroju, w którym został przedstawiony cesarz, jako późnonowożytnego (lub “nie starożytnego”). W podobny sposób – kierując się legendą monety lub mundurem przedstawionego na niej władcy  – można odrzucić odpowiedź D. 

źródła monet:

http://0.tqn.com/w/experts/Coin-Collecting-2297/2008/11/Arabic-coin_5.jpg dostęp: 9.09.2011
http://pl.wikipedia.org/wiki/Argenteus dostęp: 9.09.2011
http://en.allexperts.com/q/Coin-Collecting-2297/2010/1/napoleon-1-coin-2.htm dostęp: 9.09.2011
http://www.downies.com/aca/Auction303/aca/images/lots/303/2143.jpg dostęp: 9.09.2011

Słowa kluczowe

ikonografia | starożytność

Uwagi końcowe

brak opisu

Utwór jest chroniony prawem autorskim. Zasady i warunki korzystania z niego określa Regulamin Serwisu Bazy Dobrych Praktyk.

"Masz uwagi do treści? Uważasz, że zawiera błąd? Napisz na bnd@ibe.edu.pl

* Chcesz otrzymywać informacje o nowych zadaniach?

Zaprenumeruj newsletter na pierwszej stronie "Entuzjaści Edukacji"

* Słowa kluczowe

genealogia   ikonografia   mapa   nowożytność   starożytność   statystyka   średniowiecze   tekst    XIX w.   XX w.   
.